In de Staatscourant van 15 januari 2021 is NEN-EN 50699:2020 aangekondigd. Dat is de Nederlandse uitgave van de Europese norm EN 50699:2020, "Recurrent test of electrical equipment": een norm voor de terugkerende (periodieke) keuring van elektrisch materieel. De norm is alleen in het Engels verschenen. Voor werkgevers verandert er wettelijk niets. Art. 7.4a Arbobesluit verplicht tot keuren, maar schrijft geen norm voor. NEN-EN 50699 is een extra houvast naast NEN 3140, de norm die in Nederland gangbaar is voor de keuring van elektrische arbeidsmiddelen.
Wat regelt NEN-EN 50699?
De norm is opgesteld door CENELEC-commissie CLC/TC 85X. Volgens normcatalogus genorma heeft CENELEC de norm op 20 november 2020 gepubliceerd. Het toepassingsgebied is stroomverbruikend elektrisch materieel dat op de werkplek op eindgroepen is aangesloten:
- Spanning: boven 25 V AC of 60 V DC, tot 1.000 V AC of 1.500 V DC.
- Stroom: tot 63 A.
- Aansluiting: zowel apparaten met een stekker als vast aangesloten materieel.
Er valt ook veel buiten de norm. Keuring na reparatie hoort bij een andere norm (zie hieronder). Materieel dat deel uitmaakt van de vaste installatie valt onder HD 60364-6. Verder zijn uitgesloten: UPS'en, PV-omvormers en omzetters, laadpunten voor elektrische voertuigen, stationaire aggregaten, PLC's, aandrijvingen en materieel voor explosiegevaarlijke omgevingen en mijnbouw. Voor drie groepen verwijst de norm door: medische apparatuur naar EN 62353, booglasapparatuur naar EN 60974-4 en machines naar EN 60204-1.
Zusternorm voor keuring na reparatie: NEN-EN 50678
EN 50699 hoort bij EN 50678:2020, de norm voor de keuring van materieel dat is uitgevallen en daarna gerepareerd ("has failed, and has then been repaired"). CENELEC publiceerde die norm op 6 maart 2020. De Nederlandse uitgave NEN-EN 50678:2020 werd vorig jaar in de Staatscourant aangekondigd. Het ontwerp lag in 2019 ter commentaar. De spannings- en stroomgrenzen zijn dezelfde als bij EN 50699. EN 50678 geldt volgens genorma niet voor audio-, video- en ICT-apparatuur, medische apparatuur, lasapparatuur en machines. Meer hierover leest u bij NEN-EN 50678 en bij reparatie en herkeuring.
Hoe verhoudt dit zich tot NEN 3140?
In Nederland is NEN 3140 de gangbare norm voor de keuring van elektrische arbeidsmiddelen. De geldende editie is NEN 3140+A3:2019. De nieuwe Europese normen vervangen NEN 3140 niet. Voor de wet maakt het geen verschil: art. 7.4a Arbobesluit eist een keuring door een deskundige, "zo dikwijls dit ter waarborging van de goede staat noodzakelijk is", en noemt geen enkele norm. Zie art. 7.4a Arbobesluit.
Er zijn wel inhoudelijke verschillen. Volgens opleider Eigen Keurmeester heeft NEN-EN 50699 een uitgebreidere lijst visuele inspectiepunten en iets andere grenswaarden voor de beschermingsleiding. Ook voegt de norm een grenswaarde toe voor de isolatieweerstand van toestellen met een verwarmingselement. Klasse I-toestellen mogen een hogere maximale lekstroom hebben, en de norm stelt eisen aan het testklimaat, de kalibratie van de tester en bijscholing. Dezelfde opleider adviseert om zo nodig een combinatie van normen te gebruiken en in de registratie te vermelden welke norm is toegepast.
Wat betekent dit voor u?
Keurt u al volgens NEN 3140, dan hoeft u niets te veranderen. Wel is het verstandig dat de keurder in het rapport of register vastlegt volgens welke norm en met welke grenswaarden is gekeurd. Vooral bij grensgevallen, zoals vast aangesloten machines en apparatuur die na een reparatie terugkomt, kan de Europese norm houvast bieden. Achtergrond bij de norm vindt u op de pagina NEN-EN 50699. De verhouding met de Nederlandse norm leest u bij NEN 3140.
Naschrift (stand oktober 2026)
Sinds deze publicatie is er het een en ander gebeurd:
- Correctieblad: voor NEN-EN 50678 verscheen correctieblad NEN-EN 50678:2020/C1:2021.
- Taal: een Nederlandse vertaling van beide normen is niet gevonden.
- Herziening: EN 50699 wordt herzien. De commentaarperiode voor het ontwerp (prEN 50699) sloot volgens genorma op 2 juli 2026. Wanneer de nieuwe editie verschijnt, is onbekend.
- NEN 3140: ook die norm wordt herzien. Volgens een secundaire bespreking houdt het ontwerp een eigen bijlage voor arbeidsmiddelen. Of de definitieve NEN 3140 naar NEN-EN 50699 gaat verwijzen, is niet bekend.
Bronnen: Staatscourant 2021, 1618 (NEN-EN 50699:2020); Staatscourant 2020, 22511 en 2021, 28937 (NEN-EN 50678); genorma (CENELEC-metadata).