Scope 9 en de NEN 3140-keuring gaan alleen over de elektrische veiligheid van arbeidsmiddelen. Ladders, trappen, rolsteigers, steigers, hijs- en hefgereedschap, kranen, hoogwerkers, heftrucks, magazijnstellingen, valbeveiliging en drukapparatuur vallen daar niet onder, maar moeten vaak wel gekeurd worden. Een SCIOS Scope 9-certificaat zegt niets over die keuringen. De hoofdregel is dezelfde: artikel 7.4a lid 3 Arbobesluit. Een arbeidsmiddel dat door gebruik kan verslechteren, wordt "zo dikwijls … noodzakelijk" gekeurd door een deskundige, en het bewijs ligt op de arbeidsplaats.
Wat de wet eist
Voor de meeste arbeidsmiddelen noemt de wet geen vaste termijn. Volgens Arboportaal staat in de toelichting op het Arbobesluit dat één keer per jaar keuren "een veilige ondergrens" is; de werkgever bepaalt de frequentie met de RI&E. Een harde wettelijke jaartermijn geldt alleen voor:
- hijs- en hefgereedschap zoals kettingen, stroppen en sluitingen: ten minste eenmaal per jaar (art. 7.20 lid 6 Arbobesluit);
- hijskranen met een bedrijfslast van 2 ton of meer: ten minste eenmaal per 12 maanden (art. 6d Warenwetbesluit machines).
Mobiele kranen en torenkranen vanaf 10 tonmeter worden daarnaast minstens elke 24 maanden gekeurd door een aangewezen instelling, volgens TCVT-schema W3-01. Per 20 januari 2027 verhuist die kraankeuring naar het Warenwetbesluit machines 2026, met dezelfde termijnen.
Overzicht
| Arbeidsmiddel | Wettelijke basis | Interval (bron) |
|---|---|---|
| Ladders en trappen | art. 7.4a lid 3 | minstens jaarlijks (Volandis A-blad) |
| Rolsteigers | art. 7.4a; art. 7.34 op de bouwplaats | onderdelen jaarlijks, controle na montage en vóór gebruik (A-blad Rolsteigers) |
| Gevel- en systeemsteigers | art. 7.34 op de bouwplaats; daarbuiten art. 7.4a | vóór gebruik, na wijziging, stilstand en zwaar weer; in de bouw circa elke 2 weken (A-blad) |
| Hijs- en hefgereedschap | art. 7.20 lid 6 | minstens jaarlijks (wet) |
| Hijskranen vanaf 2 ton | art. 6d Warenwetbesluit machines | minstens elke 12 maanden (wet) |
| Heftrucks, hoogwerkers, verreikers | art. 7.4a lid 3 | jaarlijks (BMWT-Keur) |
| Magazijnstellingen | art. 7.4a | vóór ingebruikname, daarna minstens elke 12 maanden en na schade |
| Valbeveiligings-PBM | hoofdstuk 8 (PBM, gebruik volgens gebruiksaanwijzing) | jaarlijks is marktpraktijk en staat vaak in de gebruiksaanwijzing; of art. 7.4a geldt, is niet bevestigd |
| Drukapparatuur (aangewezen) | Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 | 2, 4 of 6 jaar |
Art. 7.34 (steigers) staat in de aanvullende voorschriften voor bouwplaatsen; een rolsteiger of steiger buiten de bouwplaats valt onder art. 7.4a. Persluchtvaten tot en met 2.500 liter en maximaal 30 bar zijn volgens de Warenwetregeling drukapparatuur 2016 uitgezonderd van de wettelijke drukkeuring; daarvoor geldt de algemene keuringsplicht van art. 7.4a. Volandis is de branche-arbodienst van de bouw; BMWT-Keur is het brancheschema voor onder meer heftrucks, hoogwerkers, batterijen en laders.
Per arbeidsmiddel
Lees per arbeidsmiddel wat verplicht is en wat een norm of branche adviseert: ladders en trappen, rolsteigers, steigers, hijs- en hefgereedschap, kranen, heftrucks en verreikers en magazijnstellingen. Weet u niet welke keuring u nodig heeft, kijk dan bij welke keuring heb ik nodig?
Grensgevallen met de elektrische keuring
Heftrucks en hoogwerkers hebben vaak een tractiebatterij en een lader. Volgens BMWT meet de keurmeester bij een BMWT-laderkeuring ook de NEN 3140-waarden, zodat een aparte NEN 3140-keuring van de lader dan niet nodig is. Controleer in het keuringsrapport of dat zo is. Brandblussers vallen niet onder de arboregels maar onder het Besluit bouwwerken leefomgeving (onderhoud minstens eens per 2 jaar). Speeltoestellen zijn uitgezonderd van art. 7.4a.
Waarom het ertoe doet
Volgens de Monitor Arbeidsongevallen 2024 van de Nederlandse Arbeidsinspectie is vallen het meest voorkomende ongevalstype, en zijn ladders en trapladders, naast vorkheftrucks, de vaakst betrokken arbeidsmiddelen bij meldingsplichtige ongevallen. Niet keuren volgens art. 7.4a valt in boetecategorie 4 (normbedrag € 3.000; in de regel eerst een waarschuwing, maar direct een boete als de overtreding tot een arbeidsongeval leidde). Onveilig gebruik van een ladder of trap (art. 7.23a) is een zware overtreding met een normbedrag van € 9.000.
Keuring laten uitvoeren
Bij de meeste van deze keuringen mag de werkgever zelf een deskundige kiezen: een eigen opgeleide medewerker, de leverancier of een onafhankelijk keuringsbedrijf. Alleen voor onder meer mobiele kranen en torenkranen vanaf 10 tonmeter, aangewezen drukapparatuur en liften is een aangewezen instelling verplicht. Vraag een keuringsbedrijf naar de norm of het schema waarnaar het keurt, hoe de keurmeesters zijn opgeleid, en of u een rapport en een sticker per arbeidsmiddel krijgt.