NEN 3140 "Bedrijfsvoering van elektrische installaties – Laagspanning" is de Nederlandse norm die beschrijft hoe u elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen veilig gebruikt, onderhoudt en inspecteert. Geldend is NEN 3140+A3:2019 (stand oktober 2026). Wie elektrisch gereedschap laat keuren, laat dat in Nederland meestal volgens deze norm doen; vandaar de gangbare term "NEN 3140-keuring".
Juridische status
NEN 3140 is geen wet. De norm komt in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling niet voor. De bewering dat "de Arbowet verwijst naar NEN 3140", die op sommige websites staat, klopt dus niet. De wettelijke plicht om te keuren staat in artikel 7.4a Arbobesluit, en dat artikel noemt geen norm.
Wel geldt NEN 3140 als invulling van "de stand van de wetenschap en professionele dienstverlening" uit de Arbowet. De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) noemt de norm zo in haar inspectiemodule voor elektrische installaties en werkzaamheden (2014, met verwijzing naar de editie 2011). Volgens dezelfde module mag van de norm worden afgeweken, "mits een vergelijkbaar veiligheidsniveau wordt gehaald".
Wat NEN 3140 onder arbeidsmiddelen verstaat
De norm bevat een lijst van elektrische arbeidsmiddelen. Volgens een bespreking door opleider Euronorm vallen daaronder onder meer elektrisch gereedschap, elektrische machines (al dan niet vast aangesloten), handlampen, stroomverbruikende toestellen zoals koelkasten, koffiezetters, pc's, printers en stofzuigers, verplaatsbare leidingen, verplaatsbare meetinstrumenten, persoonlijke beschermingsmiddelen, handgereedschap voor werken onder spanning en verplaatsbare schakel- en verdeelinrichtingen.
Aanwijzingen en de VOP
NEN 3140 werkt met schriftelijke aanwijzingen door de werkgever: installatieverantwoordelijke (IV), werkverantwoordelijke (WV), vakbekwaam persoon (VP) en voldoend onderricht persoon (VOP). De wettelijke haak daarvoor is art. 3.5 Arbobesluit, dat gevaarlijke elektrotechnische werkzaamheden voorbehoudt aan "deskundige, voldoend onderrichte en daartoe bevoegde werknemers". Volgens Euronorm staat in de voorbeeldlijst van VOP-werkzaamheden in de norm, zowel in de huidige als in de ontwerpeditie, "Inspecteren elektrische arbeidsmiddelen". NEN 3140 staat dus toe dat een goed geïnstrueerde VOP arbeidsmiddelen keurt. Zie VOP keuren arbeidsmiddelen.
Keuringsinterval
NEN 3140 schrijft geen vaste termijn voor. Volgens de NLA bevat de editie 2011 "informatief een methodiek om de frequentie" van inspecties te bepalen. De normtekst zelf is niet openbaar. Secundaire toelichtingen, zoals die van V-KAM en het onafhankelijke platform NEN-Hub, beschrijven die methodiek als een puntentelling met factoren als hoe vaak het apparaat wordt gebruikt, wie het gebruikt, de omgeving en de kans op beschadiging. Een intervaltabel uit de norm zelf is in openbare primaire bronnen niet te vinden. Bouwend Nederland publiceerde in 2014, op basis van NEN 3140:2011, wel een puntentabel voor de minimale inspectiefrequentie van elektrische arbeidsmiddelen; die is bruikbaar als hulpmiddel, maar is geen tekst uit de actuele norm. Termijnen die online als "NEN 3140-interval" rondgaan, kunt u dus beter met voorzichtigheid lezen. Zie hoe vaak keuren.
Herziening
NEN legde op 4 mei 2026 het ontwerp NEN 3140:2025 voor publiek commentaar voor; de commentaartermijn liep tot en met 7 juli 2026. De herziening sluit aan op de vernieuwde EN 50110-1. Een definitieve nieuwe editie was op 30 oktober 2026 niet gepubliceerd.
Volgens een bespreking door opleider Euronorm blijven de keuringseisen voor arbeidsmiddelen in het ontwerp in NEN 3140 zelf staan, in een bijlage R, met inhoudelijk ongewijzigde grenswaarden voor beschermingsleiding, isolatieweerstand en lekstroom. Aardingsgarnituren en werkaardingen komen erbij als arbeidsmiddel, en de namen van de aanwijzingen blijven gelijk. Hoe de definitieve norm zich verhoudt tot de Europese keuringsnorm NEN-EN 50699, is nog niet bekend.