Het Warenwetbesluit machines 2026 is op 16 september 2026 uitgegeven. Het treedt in werking op 20 januari 2027, dezelfde dag waarop de Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 van toepassing wordt. Het nieuwe besluit vervangt het Warenwetbesluit machines. De nationale keuring van hijskranen verhuist mee, met dezelfde termijnen. Voor werkgevers die elektrische arbeidsmiddelen of machines gebruiken, blijft de keuringsplicht van art. 7.4a Arbobesluit ongewijzigd.
Wat regelt het nieuwe besluit?
Het Warenwetbesluit machines 2026 is de Nederlandse uitvoering bij de Machineverordening. De belangrijkste punten, volgens de tekst op wetten.overheid.nl:
- Inwerkingtreding: 20 januari 2027. De artikelen 8 tot en met 11, over de aanwijzing van instanties, gingen al in op 17 september 2026, de dag na uitgifte.
- Intrekking: het huidige Warenwetbesluit machines wordt ingetrokken (art. 32).
- Hijskranen: de nationale keuring van hijskranen staat voortaan in art. 14 tot en met 17.
- Personenvervoer: de keuring van hijs- en hefwerktuigen voor beroepsmatig personenvervoer staat in art. 18 tot en met 20.
Kraankeuring: andere plek, zelfde termijnen
Voor eigenaren van kranen verandert vooral de vindplaats. Nu staat de kraankeuring in art. 6d tot en met 6f van het Warenwetbesluit machines. Een hijskraan met een bedrijfslast van twee ton of meer wordt minstens eenmaal per twaalf maanden gekeurd. Mobiele kranen en torenkranen uit de aangewezen categorieën (vanaf 10 tonmeter) worden daarnaast ten hoogste elke 24 maanden gekeurd door een aangewezen instelling. Art. 14 van het nieuwe besluit ("Keuring van hijskranen") neemt dezelfde termijnen over. De tweejaarlijkse keuring gebeurt daar "door een NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie". Art. 15 tot en met 17 regelen het certificaat, de weigering of intrekking daarvan en de documenten die bij de kraan moeten zijn. Meer over kraankeuringen leest u bij kranen.
Het Arbobesluit wordt daarop aangepast. Per 20 januari 2027 verwijst art. 7.4a lid 11 onder c niet meer naar art. 6d tot en met 6f van het oude besluit, maar naar "de artikelen 14 tot en met 17 van het Warenwetbesluit machines 2026". Lid 13, over hijs- en hefwerktuigen voor beroepsmatig personenvervoer, verwijst voortaan naar het Warenwetbesluit machines 2026. De rest van art. 7.4a blijft gelijk.
De Machineverordening
De Machineverordening is op 29 juni 2023 gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU. Zij vervangt de Machinerichtlijn 2006/42/EG. De oorspronkelijke tekst noemde 14 januari 2027 als toepassingsdatum. Een rectificatie van 4 juli 2023 heeft dat gewijzigd in 20 januari 2027. Dat is ook de overgangsdatum voor machines die vóór die datum volgens de Machinerichtlijn in de handel zijn gebracht.
De verordening is een productregel. Zij bepaalt waaraan een machine moet voldoen als die op de markt komt, en richt zich op fabrikanten en importeurs. Voor fabrikanten verandert er veel. Meer hierover leest u bij de Machineverordening.
Wat betekent dit voor de werkgever?
Een werkgever die machines, elektrisch gereedschap of andere arbeidsmiddelen gebruikt, blijft voor de keuring in gebruik onder art. 7.4a Arbobesluit vallen. Daar verandert niets aan. Een arbeidsmiddel dat aan verslechtering onderhevig is, wordt gekeurd "zo dikwijls dit ter waarborging van de goede staat noodzakelijk is", door een deskundige, met schriftelijk bewijs op de arbeidsplaats. Een CE-markering ontslaat daar niet van: het vermoeden van overeenstemming in art. 7.2 Arbobesluit omvat art. 7.4a niet. Zie art. 7.4a Arbobesluit.
Let wel op bij het ombouwen van machines. Volgens TCVT is een ingrijpend gewijzigde machine, bijvoorbeeld een machine die van diesel naar elektrisch is omgebouwd, een nieuwe machine. De ombouwer wordt dan de nieuwe fabrikant, met alle productverplichtingen die daarbij horen. Over de keuring van machines met een stekker leest u meer bij machines met stekker. Voor andere machines, zie machines.
Ook de wetsdefinitie sluit aan
Sinds 1 januari 2025 definieert de Arbowet arbeidsmiddelen als "alle op de arbeidsplaats gebruikte machines en verwante producten, installaties, apparaten, gereedschappen, digitale systemen en andere hulpmiddelen om de arbeid te verrichten". De term "machines en verwante producten" sluit aan bij de terminologie van de Machineverordening.
Bronnen: Warenwetbesluit machines 2026 (BWBR0053112); Arbobesluit (BWBR0008498, versie per 20-01-2027); Verordening (EU) 2023/1230 en rectificatie PB L 169 van 4-7-2023; TCVT, veelgestelde vragen.