De Machineverordening (EU) 2023/1230 vervangt de Machinerichtlijn 2006/42/EG en is van toepassing vanaf 20 januari 2027 (stand oktober 2026). De oorspronkelijke tekst noemde 14 januari 2027, maar een rectificatie in het Publicatieblad van 4 juli 2023 heeft de datum gewijzigd in 20 januari. De verordening is een productregel: ze stelt eisen aan fabrikanten en importeurs die machines op de markt brengen. Voor de werkgever die machines of elektrisch gereedschap gebruikt, blijft de keuringsplicht dezelfde.
Productregels en gebruiksregels
Europese regels voor arbeidsmiddelen lopen langs twee sporen:
- Productregels gaan over het in de handel brengen: de Machinerichtlijn en straks de Machineverordening, en voor elektrisch materieel tussen 50 en 1.000 V AC en tussen 75 en 1.500 V DC de Laagspanningsrichtlijn 2014/35/EU. Producten die hieraan voldoen, dragen een CE-markering.
- Gebruiksregels gaan over veilig gebruik op het werk: de Arbeidsmiddelenrichtlijn 2009/104/EG, in Nederland uitgewerkt in hoofdstuk 7 van het Arbobesluit. Daar hoort de keuringsplicht van art. 7.4a bij.
CE-markering ontslaat niet van keuren
Art. 7.2 Arbobesluit bepaalt dat een arbeidsmiddel met CE-markering en EG-verklaring van overeenstemming, gebruikt volgens de gebruiksvoorschriften, wordt vermoed te voldoen aan onder meer de eisen voor deugdelijk materiaal en constructie (art. 7.4 lid 1 en 2). Art. 7.4a staat niet in die lijst. Een nieuwe, CE-gemarkeerde machine of boormachine moet dus net zo goed periodiek worden gekeurd. Hangt de veiligheid af van de wijze van installatie, dan eist art. 7.4a bovendien een keuring na installatie en vóór de eerste ingebruikname.
Wanneer wordt u zelf fabrikant?
Wie een machine ingrijpend wijzigt, kan zelf als fabrikant gelden, met de verplichtingen die daarbij horen. De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft hiervoor een werkinstructie voor het beoordelen van gewijzigde machines. Twijfelt u, laat een wijziging dan vooraf beoordelen.
Terminologie in de Arbowet
Sinds 1 januari 2025 spreekt de Arbowet in de definitie van arbeidsmiddelen over "machines en verwante producten". Dat sluit aan bij de begrippen van de Machineverordening. Meer over elektrische machines leest u bij machines met stekker; over de bredere keuring van machines bij machines.