Een machine die in gebruik is, moet periodiek worden gekeurd als ze kan verslechteren op een manier die gevaar oplevert. Die plicht volgt uit artikel 7.4a lid 3 Arbobesluit, niet uit de productregels voor machines. De werkgever bepaalt hoe vaak; volgens Arboportaal staat in de toelichting op het Arbobesluit dat één keer per jaar keuren een veilige ondergrens is. Daarnaast moet de machine worden onderhouden (art. 7.5).
Wat zegt de wet?
- Keuring (art. 7.4a): na installatie als de veiligheid afhangt van de installatie (lid 1), na montage op een nieuwe plek (lid 2), periodiek (lid 3) en na uitzonderlijke gebeurtenissen zoals een ongeval of wijziging (lid 4). De keuring doet een deskundige (lid 5); de werkgever kiest zelf een onafhankelijke keuringsinstantie, de onderhoudsdienst van de leverancier of de eigen technische dienst. Het bewijs ligt op de arbeidsplaats (lid 6).
- Onderhoud (art. 7.5): arbeidsmiddelen worden "door toereikend onderhoud" in veilige staat gehouden, en "een bij een arbeidsmiddel behorend onderhoudsboek wordt goed bijgehouden".
- Deskundigheid (art. 7.6): wie een machine met een specifiek gevaar ombouwt, onderhoudt of repareert, heeft specifieke deskundigheid en ervaring.
- CE-markering (art. 7.2): met CE-markering en EG-verklaring wordt vermoed dat de machine aan een deel van de eisen voldoet, mits ze volgens de gebruiksvoorschriften wordt gebruikt. De keuringsplicht van artikel 7.4a hoort niet bij die eisen: ook een machine met CE-markering moet worden gekeurd.
Wijziging per 20 januari 2027
De Europese Machineverordening (Verordening (EU) 2023/1230) geldt vanaf 20 januari 2027 en vervangt de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Op dezelfde dag treedt het Warenwetbesluit machines 2026 in werking, dat het Warenwetbesluit machines intrekt. Het nieuwe besluit bevat ook de nationale keuringen van hijskranen (art. 14–17) en van hijs- en hefwerktuigen voor beroepsmatig personenvervoer (art. 18–20). Zie Machineverordening en kranen keuren.
Ombouw
Wie een machine ingrijpend wijzigt, bijvoorbeeld van diesel naar elektrisch ombouwt, wordt volgens TCVT "de nieuwe fabrikant": een omgebouwde machine "is een gewijzigde en dus nieuwe machine".
Elektrische kant
De wet scheidt de elektrische keuring niet van de mechanische: artikel 7.4 noemt naast mechanische risico's uitdrukkelijk "directe of indirecte aanraking met elektriciteit". Het onderscheid komt uit normen en schema's. NEN-EN 60204-1 is de ontwerp- en productnorm voor de elektrische uitrusting van machines; NEN 3140 gaat over bedrijfsvoering en periodieke inspectie. Voor de elektrische keuring zie machines met stekker.
Keuring laten uitvoeren
Kies een deskundige met ervaring met uw type machine, die zowel de mechanische veiligheid als de beveiligingen beoordeelt. Spreek af of de elektrische uitrusting in dezelfde keuring wordt meegenomen of apart. Leg de uitkomsten vast in het onderhoudsboek en bewaar de keuringsbewijzen op de arbeidsplaats.