Het keuren van elektrische arbeidsmiddelen is wettelijk verplicht, maar een SCIOS Scope 9-inspectie is dat niet. De plicht staat in artikel 7.4a van het Arbobesluit: een arbeidsmiddel dat aan verslechtering onderhevig is, moet door een deskundige worden gekeurd. De wet schrijft niet voor volgens welke norm, hoe vaak of door welk gecertificeerd bedrijf dat gebeurt.
Wat de wet letterlijk eist
Artikel 7.4a Arbobesluit bevat drie kernbepalingen:
- Keuren zo vaak als nodig (lid 3): een arbeidsmiddel dat onderhevig is aan invloeden die tot gevaarlijke verslechtering kunnen leiden, wordt "zo dikwijls dit ter waarborging van de goede staat noodzakelijk is, gekeurd, waarbij het zo nodig wordt beproefd".
- Door een deskundige (lid 5): keuringen worden uitgevoerd "door een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling". Wat deskundig is, vult de wet niet in.
- Bewijs op de arbeidsplaats (lid 6): schriftelijke bewijsstukken van de keuringen zijn op de arbeidsplaats aanwezig en worden op verzoek aan de toezichthouder getoond. Volgens Arboportaal mag dat digitaal of op papier.
Daarnaast keurt u na uitzonderlijke gebeurtenissen, zoals een ongeval, een wijziging of langdurige buitengebruikstelling (lid 4). Een CE-markering ontslaat u niet van keuren: het vermoeden van overeenstemming in artikel 7.2 geldt niet voor artikel 7.4a. Meer op de pagina over artikel 7.4a Arbobesluit.
NEN 3140: de gangbare invulling
NEN 3140 komt in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling niet voor. Sommige bronnen beweren dat de Arbowet naar NEN 3140 verwijst, maar dat klopt niet met de wettekst. Wel geldt NEN 3140 als de gangbare invulling van de "stand van de wetenschap en professionele dienstverlening". De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) noemde de norm zo in haar inspectiemodule uit 2014, met de kanttekening dat afwijken mag als een vergelijkbaar veiligheidsniveau wordt gehaald. Wie volgens NEN 3140 keurt, heeft dus een sterke onderbouwing, maar is niet aan die norm gebonden.
SCIOS Scope 9: vrijwillig
SCIOS Scope 9 is een vrijwillige certificatieregeling bovenop de NEN 3140-methode. Verzekeraar Avéro Achmea schrijft dat Scope 9 "niet wettelijk verplicht" is. Een keuring volgens NEN 3140 door een deskundige zonder SCIOS-certificaat voldoet ook aan de wet; alleen mag zo'n keuring geen "Scope 9" heten. Zie Scope 9 of NEN 3140-keuring.
Wie het toch kan vragen
- VCA: VCA vraagt al langer om jaarlijkse keuring van elektrisch handgereedschap. In de actuele versie, VCA 2026/6.1, vraagt vraag 9.2 dat keuringen "tenminste eenmaal per jaar" plaatsvinden, door deskundige keurders, met een register en een vervaldatum die de gebruiker direct kan zien. Afwijkingen daarvan moeten worden gemotiveerd. Bijlage B van de checklist noemt als voorwaarde voor het inschakelen van zzp'ers dat ook hun arbeidsmiddelen volgens de VCA-eisen zijn gekeurd. Opdrachtgevers die VCA eisen, krijgen zo indirect ook met deze keuring te maken.
- Verzekeraars: volgens Avéro Achmea hechten verzekeraars belang aan Scope 9 of stellen zij het soms als voorwaarde. Een polisclausule die Scope 9 expliciet eist, is niet gevonden. Kijk daarom in uw eigen polisvoorwaarden.
Voor wie geldt de plicht?
Artikel 7.4a is een verplichting van de werkgever. Bij thuiswerk (plaatsonafhankelijke arbeid) geldt het artikel niet (artikel 9.2 Arbobesluit). Zelfstandigen vallen eronder als zij tegelijk met andere opdrachtnemers op een arbeidsplaats werken, en altijd bij bouwwerkzaamheden op een bouwplaats (artikel 9.5 Arbobesluit).
Wat als u niet keurt?
Niet keuren valt in boetecategorie 4, met een normbedrag van € 3.000. Ontbrekende bewijsstukken vallen in categorie 1 (€ 340). Het gaat om overige overtredingen: eerst volgt een waarschuwing of een eis tot naleving, bij herhaling een boete. Was de overtreding de directe aanleiding voor een arbeidsongeval, dan volgt wel direct een boete. Bedrijven met minder dan 40 werknemers betalen 10 tot 30 procent van het normbedrag (Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving, stand oktober 2026).