De keuring van elektrische arbeidsmiddelen rust op één wettelijk artikel en een aantal normen. De wettelijke plicht staat in artikel 7.4a van het Arbobesluit. Hoe u die plicht invult, beschrijven normen: in Nederland vooral NEN 3140, daarnaast de Europese normen NEN-EN 50699 en NEN-EN 50678. De SCIOS-certificatieregeling (Scope 9) is een vrijwillige laag daarbovenop. Het is belangrijk die lagen uit elkaar te houden: de wet is verplicht, de normen zijn de gangbare invulling, het SCIOS-certificaat is een extra borging.
De lagen op een rij
| Laag | Wat | Status |
|---|---|---|
| Arbowet | zorgplicht (art. 3) en RI&E (art. 5) | wettelijk verplicht |
| Arbobesluit art. 7.4a | keuren, door een deskundige, bewijs op de arbeidsplaats | wettelijk verplicht |
| NEN 3140, NEN-EN 50699/50678 | methode, metingen, grenswaarden, interval | gangbare invulling ("stand der techniek") |
| SCIOS Scope 9 (TD12) | gecertificeerd inspectiebedrijf | vrijwillig |
Arbobesluit artikel 7.4a
Lid 3 is de kern: een arbeidsmiddel dat onderhevig is aan verslechtering die tot gevaarlijke situaties kan leiden, wordt "zo dikwijls dit ter waarborging van de goede staat noodzakelijk is, gekeurd, waarbij het zo nodig wordt beproefd". Lid 4 vraagt een extra keuring na uitzonderlijke gebeurtenissen, lid 5 bepaalt dat een "deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling" keurt en lid 6 dat de bewijsstukken op de arbeidsplaats aanwezig zijn. Het artikel noemt geen interval, geen norm en geen certificaat. Zie Arbobesluit artikel 7.4a en zorgplicht uit de Arbowet.
Een CE-markering ontslaat niet van keuren. Volgens art. 7.2 Arbobesluit geeft een CE-markering een vermoeden van overeenstemming met onder meer de eisen aan materiaal en constructie, maar art. 7.4a staat niet in die lijst.
NEN 3140
NEN 3140 ("Bedrijfsvoering van elektrische installaties – Laagspanning") komt in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling niet voor. Toch is het de gangbare invulling: de Nederlandse Arbeidsinspectie noemt NEN 3140 in haar inspectiemodule uit 2014 de stand van de wetenschap en professionele dienstverlening, en afwijken mag als een vergelijkbaar veiligheidsniveau wordt gehaald. Geldend is NEN 3140+A3:2019. Het ontwerp NEN 3140:2025 lag tot 7 juli 2026 ter commentaar; een definitieve nieuwe editie was op 30 oktober 2026 nog niet gemeld. Zie NEN 3140.
Europese normen
NEN-EN 50699:2020 beschrijft de terugkerende keuring van elektrisch materieel, NEN-EN 50678:2020 de keuring na reparatie. Beide zijn alleen in het Engels verschenen. Voor lasapparatuur en medische toestellen verwijzen ze naar eigen normen. Zie NEN-EN 50699 en NEN-EN 50678.
SCIOS-certificatieregeling
Scope 9 hoort bij de Deelregeling Elektrisch Materieel van SCIOS en gebruikt hetzelfde Technisch Document als Scope 8: TD12, actuele versie 8.4:2025-01 (stand oktober 2026). SCIOS certificeert bedrijven, geen personen. De inhoud van TD12 is niet openbaar. Zie SCIOS-certificatieregeling.
Machineverordening
Per 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU) 2023/1230 de Machinerichtlijn. Dat raakt vooral fabrikanten en importeurs. De keuringsplicht van de gebruiker blijft art. 7.4a Arbobesluit. Zie Machineverordening.
Handhaving
De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij overtreding van art. 7.4a lid 1 tot en met 5 een boete opleggen met een normbedrag van € 3.000; voor ontbrekende bewijsstukken (lid 6) is dat € 340. Beide zijn "overige overtredingen": eerst volgt een waarschuwing of een eis tot naleving, pas bij herhaling een boete. Was de overtreding de directe aanleiding voor een arbeidsongeval, dan volgt direct een boete. Kleine bedrijven betalen een deel van het normbedrag, bijvoorbeeld 10 procent bij minder dan 5 werknemers. Zie handhaving door de Arbeidsinspectie.