Hijs- en hefgereedschap, zoals kettingen, stroppen, hijsbanden, sluitingen en blokken, moet ten minste eenmaal per jaar worden gekeurd. Dat is een van de weinige harde wettelijke keuringstermijnen in het Arbobesluit. Artikel 7.20 lid 6 bepaalt: "Hijs- en hefgereedschap wordt ten minste eenmaal per jaar door een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling op zijn goede staat onderzocht waarbij het zo nodig wordt beproefd. Deze persoon of instelling beschikt over de daarvoor benodigde uitrusting."
Wat zegt de wet nog meer?
Artikel 7.20 bevat meer eisen dan alleen de jaarlijkse keuring:
- Werklast (lid 2): hijsgereedschap, "anders dan touwwerk of staalkabels", heeft een goed leesbare aanduiding van de werklast.
- Samengesteld gereedschap (lid 3): is duidelijk gemarkeerd.
- Belasting (lid 4): het gereedschap wordt niet zwaarder belast dan de werklast.
- Opslag (lid 5): het wordt zo opgeslagen dat het niet beschadigt.
- Bewijs (lid 7): bewijsstukken van het onderzoek zijn op de arbeidsplaats aanwezig.
Omdat artikel 7.20 een eigen regeling heeft, geldt de algemene periodieke keuring van artikel 7.4a lid 3 niet voor hijsgereedschap (art. 7.4a lid 11 onder a).
Hijsgereedschap of hijswerktuig?
Het Arbobesluit onderscheidt het gereedschap tussen haak en last (kettingen, stroppen, sluitingen) van het hijswerktuig zelf, zoals een takel, lier of kraan. Voor hijswerktuigen gelden andere regels, met een aparte kraankeuring vanaf 2 ton bedrijfslast. Zie kranen keuren.
Vaste blokken van een kraan worden volgens TCVT altijd meegenomen bij de kraankeuring. Wisselblokken worden meegekeurd als ze worden aangeboden, of apart door een deskundige. Ze moeten in het kraanboek staan.
Aan boord van schepen
Voor hijsgereedschap aan boord van schepen (laden en lossen) geldt een eigen regime in artikel 7.29: beproeving en onderzoek vóór het eerste gebruik, na een belangrijke wijziging en minstens eens per 5 jaar door de minister of een certificerende instelling, een jaarlijks onderzoek door een deskundige en een scheepsregister.
Keuringsschema TCVT W1-01
De Stichting TCVT beheert het keuringsschema W1-01 ("keuren hijs- en hefgereedschap"), met eisen aan de keurmeester in W1-02. Een keurmeester krijgt een certificaat dat 5 jaar geldig is. Het schema is volgens TCVT "niet wettelijk verplicht", maar de inhoud geldt als "stand der techniek". De wet eist alleen een deskundige met de benodigde uitrusting; een TCVT-certificaat is een manier om die deskundigheid aan te tonen.
Wat wordt gekeurd?
De deskundige onderzoekt de goede staat van het gereedschap en beproeft het zo nodig. Daarbij hoort ook de controle of de werklast leesbaar is aangegeven en of samengesteld gereedschap goed is gemarkeerd. Gereedschap dat niet voldoet, wordt uit gebruik genomen.
Registratie en boetes
Bewaar de keuringsbewijzen op de arbeidsplaats, digitaal of geprint. Volgens de boetebeleidsregel (stand oktober 2026):
- overbelasting van hijsgereedschap (art. 7.20 lid 4) is een zware overtreding in categorie 6 (normbedrag € 9.000);
- opslag en jaarlijks onderzoek (lid 5–6) vallen in categorie 4 (€ 3.000, eerst een waarschuwing);
- ontbrekende bewijsstukken (lid 7) vallen in categorie 1 (€ 340).
Het normbedrag wordt gecorrigeerd voor de bedrijfsgrootte. Hijsgereedschap valt niet onder Scope 9. Een elektrische takel is geen hijsgereedschap maar een hijswerktuig; vraag bij de keuring daarvan na of de elektrische uitrusting wordt meegenomen.
Keuring laten uitvoeren
Kies een deskundige met ervaring in hijs- en hefgereedschap en met de uitrusting om zo nodig te beproeven, zoals de wet eist. Een keurmeester die werkt volgens TCVT W1-01 werkt volgens de stand der techniek. Vraag om een overzicht per stuk gereedschap met keuringsdatum en uitkomst, en houd dat op de arbeidsplaats beschikbaar.